Δημόσιες Τοιχογραφίες

Το πρόγραμμα τοιχογραφιών στον δημόσιο χώρο υλοποιήθηκε από το “Culture is Athens/Πολιτισμός είναι η Αθήνα”, ως μέρος της Προγραμματικής Σύμβασης για Πολιτισμό 2021-2023 (ΥΠΠΟ- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ- ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ) που είχε ως στόχο την αναβάθμιση, την ανάδειξη και την ενοποίηση του πολιτιστικού ιστού της Αθήνας. Η Προγραμματική Σύμβαση, εκτός άλλων συνέβαλε και στην έμπρακτη στήριξη των καλλιτεχνών και των εργαζόμενων στον κλάδο του Πολιτισμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Την εποπτεία του προγράμματος, στο πλαίσιο του οποίου ολοκληρώθηκαν συνολικά τριάντα δύο τοιχογραφίες, καθώς και την επιμέλεια ή συνεπιμέλεια αρκετών εξ αυτών είχε η Ιστορικός Τέχνης και τότε Σύμβουλος του Δημάρχου Αθηνών στον τομέα του Πολιτισμού, Κατερίνα Κοσκινά, Δρ Ιστορίας της Τέχνης – Μουσειολόγος.

Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε σε κτίρια δημόσια και ιδιωτικά, με τη συνεργασία φορέων, ιδρυμάτων και Πρεσβειών ξένων χωρών και διαρθρώθηκε στις εξής κατηγορίες:

A. Πρόγραμμα From the Roots to the Sky (2021-2023), μία συμπαραγωγή του Δήμου Αθηναίων και της URBANACT, για τη φιλοτέχνηση 4 τοιχογραφιών το χρόνο σε σχολεία του Δήμου Αθηναίων, με επιλογή διαφορετικής θεματολογίας ανά έτος.

• 1η τοιχογραφία: 104ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, οδοί Λαρίσης και Πανόρμου, καλλιτέχνης: KEZ. Πρόκειται για μία αφαιρετική απόδοση, εμπνευσμένη από το διάσημο έργο του ζωγράφου Θεόφιλου Ερωτόκριτος και Αρετούσα. Ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2021.

• 2η τοιχογραφία: 18ο Γενικό Λύκειο Αθηνών, οδοί Ρως 8 και Ηλία Ζερβού, Πατήσια, καλλιτέχνης: Λεωνίδας Γιαννακόπουλος (LEO). Η τοιχογραφία αντλεί έμπνευση από τον διακεκριμένο Έλληνα ποιητή Ανδρέα Κάλβο, και ειδικότερα από την ωδή του Εἰς Σάμον. Ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2021.

• 3η τοιχογραφία: 133ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, επί της οδού Κυψέλης, καλλιτέχνης: Gospel. Πρόκειται για μια αφαιρετική απεικόνιση πορτρέτων τριών κορυφαίων ηγετικών προσωπικοτήτων της Ελληνικής Επανάστασης—της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας, του Γεωργίου Καραϊσκάκη και του Κωνσταντίνου Κανάρη. Ολοκληρώθηκε το 2021 και υπέστη στη συνέχεια βανδαλισμό.

• 4η τοιχογραφία: 13ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, Στίλπωνος 38, Μετς, καλλιτέχνης: SAME84. Πρόκειται για ένα δίπτυχο που απεικονίζει αφαιρετικά την ιστορική συνοικία του Μετς—όπου βρίσκεται και το σχολείο—κατά τον 19ο αιώνα, μαζί με μια μορφή εμπνευσμένη από τον νεαρό τυμπανιστή του έργου Τα τύμπανα του Πολέμου της Ανεξαρτησίας (γνωστό και ως Ο νεαρός τυμπανιστής του Μεσολογγίου), έργο του Γερμανού ζωγράφου Johann Georg Christian Perlberg. Ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2022.

B. Συνεργασία του Δήμου Αθηναίων με Πρεσβείες για τη φιλοτέχνηση τοιχογραφιών, πάντα στο δημόσιο χώρο. Συμμετείχαν οι Πρεσβείες της Αυστραλίας και του Ισραήλ.

• Guido van Helten, Βιβλιοδέτες των Εξαρχείων, Δεκέμβριος 2021
  Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο κοινής πρωτοβουλίας του Δήμου Αθηναίων και της Πρεσβείας της Αυστραλίας στην Ελλάδα. Ο Αυστραλός καλλιτέχνης Guido van Helten επισκέφθηκε την Αθήνα στα μέσα Νοεμβρίου του 2021, κατόπιν πρόσκλησης των παραπάνω φορέων, και δημιούργησε μια φωτορεαλιστική τοιχογραφία μεγάλης κλίμακας στην πρόσοψη του κτιρίου του βιβλιοπωλείου «Πρωτοπορία», που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εμμανουήλ Μπενάκη και Γραβιάς στην περιοχή των Εξαρχείων. Το έργο, που ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2021, αποτελεί φόρο τιμής στη γνωστή αθηναϊκή γειτονιά, η οποία διατηρεί ιστορική σύνδεση με την έκδοση βιβλίων και τη λογοτεχνική κουλτούρα.

• Adi Ioshpe, Κύματα, Οκτώβριος 2021
  Η τοιχογραφία υλοποιήθηκε μέσω της συνεργασίας της Πρεσβείας του Ισραήλ και του Δήμου Αθηναίων και κοσμεί ένα κτίριο στο ιστορικό κέντρο της πόλης, επί της οδού Λέκκα 24. Το έργο, που φέρει τον τίτλο Κύματα, επιλέχθηκε από κοινή επιτροπή που αποτελείτο από εκπροσώπους του Δήμου Αθηναίων, της Πρεσβείας του Ισραήλ και των ιδιοκτητών του κτιρίου, ανάμεσα σε δεκάδες υποβληθείσες προτάσεις. Σύμφωνα με την καλλιτέχνιδα, Adi Ioshpe, το έργο αποτυπώνει την έννοια της αέναης κίνησης, συμβολίζοντας τη διαρκή μετακίνηση και τη μετανάστευση των ανθρώπων από τόπο σε τόπο.

Γ. Τοιχογραφίες του Δήμου Αθηναίων με υποστήριξη και συμμετοχή Ιδρυμάτων, Εταιρειών, Σωματείων και άλλων φορέων.

• Νάσος Δάφνης
  Η εμβληματική τοιχογραφία του Νάσου Δάφνη, έργο που πρωτοεμφανίστηκε το 1969 στη Νέα Υόρκη, επαναπατρίζεται συμβολικά μέσω της αναδημιουργίας της από την ΑΜΚΕ Almi, σε συνεργασία με τους ΠΟΛΙΤΕΣ και με την υποστήριξη του Δήμου Αθηναίων, αναδεικνύοντας την αέναη σύνδεση του ελληνισμού με την πρωτοπορία της σύγχρονης τέχνης. Η σύνθεση των τεσσάρων ομόκεντρων κύκλων σε πρωτογενή χρώματα, που συναρθρώνονται σε ένα καμπυλωμένο ορθογώνιο, κοσμεί πλέον το αστικό τοπίο της οδού Κανάρη, φέρνοντας στο παρόν μια αισθητική χειρονομία με ιστορική και καλλιτεχνική βαρύτητα.

• Μία τοιχογραφία μήκους τριάντα μέτρων αποτέλεσε το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής σύμπραξης που υλοποιήθηκε στην οδό Θεσσαλονίκης, Γκάζι, χάρη στη συγχρηματοδότηση του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών. Οι καλλιτέχνες Blaqk, Jamer, Kez και Same84, σε συνεργασία με τον Ιταλό καλλιτέχνη 2501 (Demetrio Di Grado), συνέβαλαν ο καθένας με περίπου έξι μέτρα τοιχογραφίας, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τη μοναδική τους εικαστική ταυτότητα στον αστικό ιστό της πόλης.

• Το 2020, η τοιχογραφία Το Φιλί, βασισμένη σε έργο του διακεκριμένου Έλληνα εικαστικού Ηλία Παπαηλιάκη, υλοποιήθηκε στην Πλατεία Αυδή, στο Μεταξουργείο της Αθήνας. Η δράση πραγματοποιήθηκε απέναντι από τη Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, με αφορμή την ατομική έκθεση του καλλιτέχνη, εντάσσοντας τη σύγχρονη τέχνη στον δημόσιο χώρο και ενισχύοντας την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης μέσω θεματικών που εστιάζουν στην ανθρώπινη επαφή και την οικειότητα. Την επιμέλεια του έργου είχε ο ιστορικός τέχνης Χριστόφορος Μαρίνος, ενώ την εκτέλεση ανέλαβε η ομάδα UrbanAct, στο πλαίσιο συνεργασίας του Ιδρύματος Ωνάση με τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ).